Lần đầu tiên sau gần 20 năm thành lập, Hội đồng họ Lương Việt Nam họp bàn và ban hành chủ trương căn cơ, lâu dài về hoạt động khuyến học – khuyến tài. Để góp một tiếng nói tâm huyết vào quá trình xây dựng chủ trương, giải pháp hoạt động này, ông Lương Khắc Hiếu – người có trên 40 năm công tác trong ngành giáo dục, đã có bài viết ngắn, bày tỏ ý kiến của mình về một số vấn đề vừa cơ bản, vừa cấp thiết trong hoạt động khuyến học – khuyến tài của Hội đồng họ Lương các cấp. Trang thông tin điện tử Họ Lương Việt Nam trân trọng giới thiệu với Quý độc giả bài viết đó.
Hoạt động khuyến học – khuyến tài của Hội đồng họ Lương Việt Nam đã được tiến hành gần 10 năm nay kể từ sau Đại hội lần thứ II, dựa trên cơ sở Điều lệ Hội Khuyến học Việt Nam, Tộc ước họ Lương Việt Nam, quy định khuyến học của các dòng họ. Tuy nhiên, hoạt động này chưa thường xuyên, chưa hiệu quả, tác động lan tỏa chưa nhiều do chưa có định hướng phát triển lâu dài, căn bản, thiếu hệ thống các thiết chế, thể chế, nhân sự, kinh phí cho hoạt động. Để hoạt động khuyến học – khuyến tài đi vào nề nếp, hiệu quả xã hội cao, trước hết cần xác định điểm đến, mốc cần đạt tới. Có thể nêu mục đích hoạt động khuyến học – khuyến tài của các cấp Hội đồng họ Lương trong thời gian tới như sau:
1) Góp phần xây dựng phong trào khuyến học – khuyến tài rộng rãi, tự giác, tự nguyện, hoạt động thường xuyên, liên tục, hiệu quả, lan tỏa ở tất cả các cấp Hội đồng, các dòng họ Lương trong cả nước.
2) Động viên, cổ vũ, góp phần cùng cộng đồng xã hội xây dựng thế hệ trẻ của họ Lương có tri thức, hoài bão, ước mơ, thành công, thành đạt, thành danh, kế tục và phát huy truyền thống hiếu học, khoa bảng của họ Lương Việt Nam.
3) Xây dựng họ Lương thành Dòng họ học tập, có nhiều Gia đình hiếu học, góp phần xây dựng xã hội học tập ở Việt Nam.
I.Nội dung, hình thức hoạt động khuyến học – khuyến tài trong thời gian tới
Để từng bước thực hiện mục đích, đẩy mạnh và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động khuyến học – khuyến tài của các cấp Hội đồng, các dòng họ Lương trong cả nước, cần đổi mới nội dung, đa dạng hóa phương thức hoạt động.
Một là, góp phần xây dựng nề nếp, phương pháp, phong cách học tập mới và tinh thần hiếu học, thực học, ý thức học tập suốt đời cho học sinh, sinh viên họ Lương trong kỷ nguyên số. Kết nối, chia sẻ kinh nghiệm học tập, nhất là kinh nghiệm tự học trong học sinh, sinh viên.
Hai là, cung cấp, hỗ trợ, trao đổi tài liệu học tập, nghiên cứu, chia sẻ các phần mềm ứng dụng trong học tập. Tham gia hỗ trợ học sinh, sinh viên, người họ Lương tiếp cận các nền tảng học tập trực tuyến… Hỗ trợ, tài trợ phương tiện học tập (máy tính cá nhân, máy tính bảng, điện thoại thông minh, sách tham khảo giá trị, các đồ dùng học tập khác…) cho học sinh, sinh viên và các trường học, nhất là các trường phổ thông mang tên Danh nhân họ Lương.
Ba là, góp phần kết nối học sinh, sinh viên, phụ huynh trong các Nhóm theo sở thích để giao lưu, trao đổi kinh nghiệm học tập, kiến thức. Những nhóm này của học sinh bậc học phổ thông cần có Trưởng, Phó nhóm là người hoạt động trong Ban Khuyến học các cấp thuộc Hội đồng/Ban liên lạc họ Lương địa phương.
Bốn là, góp phần tư vấn chọn trường, chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh, sinh viên; liên kết, phối kết hợp để góp phần hỗ trợ đào tạo nghề và đào tạo nghề miễn phí cho những người khó khăn có nhu cầu; cấp học bổng học nghề; tư vấn du học, tư vấn và hỗ trợ tìm việc làm.
Năm là, kết hợp giáo dục, động viên tinh thần, vinh danh với khuyến khích bằng các phần thưởng vật chất có ý nghĩa, các suất học bổng để tạo điều kiện, khích lệ, truyền cảm hứng đến thế hệ trẻ trong học tập, nghiên cứu, lao động sáng tạo.
Sáu là, vận dụng nhiều hình thức khuyến học, khuyến tài phù hợp trong số các hình thức sau: i) Vinh danh, khen thưởng học sinh, sinh viên giỏi, xuất sắc; ii) Vinh danh, khen thưởng, hỗ trợ, tặng học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo vượt khó học tốt và học sinh, sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; iii) Vinh danh, khen thưởng học sinh, sinh viên có năng lực đặc biệt xuất sắc, thủ khoa kỳ thi trung học phổ thông, thủ khoa các trường đại học; học sinh, sinh viên đạt giải Nhất, Nhì, Ba hoặc HCV, HCB, HCĐ trong các kỳ thi cấp tỉnh, quốc gia, châu luc, quốc tế; iv) Vinh danh, khen thưởng Gương mặt trẻ họ Lương tiêu biểu; v) Tặng danh hiệu “Dòng họ học tập”, “Gia đình hiếu học”.
- Nhiệm vụ, giải pháp đẩy mạnh hoạt động khuyến học trong thời gian tới
Nhiệm vụ, giải pháp đẩy mạnh, tăng cường hơn nữa quy mô và chất lượng, hiệu quả hoạt động khuyến học – khuyến tài trong 5 năm tới cần có tính hệ thống và phải được thực hiện đồng bộ, chúng bao gồm:
Thứ nhất, thành lập Ban Khuyến học – Khuyến tài ở tất cả các cấp Hội đồng/ Ban liên lạc, tất cả các dòng họ, phấn đấu đến cuối năm 2027 tất cả các cấp hội và trên 80% dòng họ Lương trong cả nước có Ban Khuyến học – Khuyến tài. Xây dựng bộ máy và nhân sự Ban Khuyến học – Khuyến tài tinh gọn, hoạt động hiệu quả. Lựa chọn, xây dựng nguồn nhân sự phù hợp theo hướng trẻ hóa, ưu tiên lựa chọn người có năng lực công tác trong ngành giáo dục, tâm huyết với sự nghiệp trồng người và hội viên Hội Khuyến học các địa phương là người họ Lương tham gia. Xây dựng, ban hành quy chế hoạt động của Ban Khuyến học – Khuyến tài trên cơ sở Điều lệ của Hội Khuyến học Việt Nam, Tộc ước họ Lương Việt Nam và thực tiễn địa phương, dòng họ.
Thứ hai, cùng tham gia ký kết hợp tác với một số trường đại học, trường cao đẳng nghề, trường trung cấp nghề về đạo tạo các trình độ; ký kết, liên kết với các doanh nghiêp về đào tạo, tuyển dụng con em họ Lương có nguyện vọng, đủ năng lực vào làm việc.
Thứ ba, thành lập Câu lạc bộ Nhà giáo họ Lương trực thuộc Hội đồng họ Lương Việt Nam và Hội đồng/Ban liên lạc họ Lương cấp tỉnh, có chức năng tham gia hỗ trợ, bảo trợ hoạt động khuyến học của Hội đồng họ Lương các cấp.
Thứ tư, thành lập Quỹ Lương Thế Vinh ở cấp toàn quốc, Quỹ Khuyến học ở các cấp hội đồng và dòng họ. Đối tượng và hình thức khuyến học – khuyến tài có thể bao gồm: Học sinh, sinh viên đạt thành tích cao (giải A,B,C/ Nhất, Nhì, Ba) toàn quốc, châu lục, quốc tế; Học sinh, sinh viên có năng lực đặc biệt ưu tú; Thủ khoa tốt nghiệp trung học phổ thông, thủ khoa các trường đại học; Học sinh, sinh viên xuất sắc và học sinh trung học phổ thông nghèo vượt khó học giỏi; Học sinh, sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; Các gương mặt trẻ tiêu biểu họ Lương Việt Nam…Sử dụng quỹ một cách công khai, minh bạch, hiệu quả, tạo một động lực mới cho hoạt động khuyến học – khuyến tài và phong trào xây dựng Dòng họ học tập, Gia đình hiếu học trong cộng đồng họ Lương Việt Nam.
Thứ năm, phối hợp giữa Ban Khuyến học – Khuyến tài với Ban chấp hành Thế hệ trẻ họ Lương Việt Nam, Ban chấp hành Câu lạc bộ Doanh nhân họ Lương Việt Nam, Ban Vinh danh – Khen thưởng hàng năm tổ chức vinh danh “Gương mặt trẻ họ Lương tiêu biểu”/“Tài năng trẻ họ Lương tiêu biểu”; tặng danh hiệu “Gia đình hiếu học”, “Dòng họ học tập”. Kết nối, phối hợp với các Hội/Chi hội Khuyến học, cán bộ khuyến học ở các địa phương, cơ sở để cùng triển khai hoạt động khuyến học hiệu quả và nhân rộng các mô hình “Gia đình hiếu học”, “Dòng họ học tập”, phát triển bền vững hoạt động khuyến học – khuyến tài.
Thứ sáu, tăng cường hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc từ Hội đồng/Ban liên lạc họ Lương các cấp; tăng cường hoạt động sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm hàng năm và sau mỗi hoạt động khuyến học. Có hình thức khen thưởng phù hợp và vinh danh những người đóng góp công sức, trí tuệ, tinh thần, vật chất, tài trợ cho Quỹ Khuyến học – Khuyến tài.
III. Một số nhiệm vụ, giải pháp cấp thiết cần thực hiện ngay trong 2 năm 2026-2027 của Hội đồng họ Lương Việt Nam
-Kiện toàn hệ thống tổ chức bộ máy và nhân sự Ban Khuyến học – Khuyến tài ở tất cả các cấp Hội đồng, trước hết là tại Hội đồng họ Lương Việt Nam. Đặt công việc xây dựng, phát triển bộ máy, nhân sự Ban Khuyến học – Khuyến tài các cấp như một bộ phận và gắn bó hữu cơ với quá trình thực hiện Đề án “Sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân sự Hội đồng/Ban liên lạc họ Lương các cấp”; xây dựng, hoàn thiện, ban hành Quy chế Khuyến học – Khuyến tài phù hợp; xây dựng bộ tiêu chí các hình thức khen thưởng, vinh danh, trao tặng học bổng cho các đối tượng và thực hiện thống nhất trên quy mô toàn quốc.
-Xây dựng Quỹ Khuyến học và Quy chế hoạt động của Quỹ Khuyến học ở tất cả các cấp Hội đồng họ Lương. Từng bước nắm bắt thực tế và vận động thành lập, kiện toàn Quỹ Khuyến học các dòng họ. Vận động các nhà sáng lập, nhà tài trợ đóng góp hình thành chân quỹ và xây dựng cơ quan lãnh đạo của Quỹ. Thiết lập mạng lưới các nhà tài trợ trong cộng đồng họ Lương từ các doanh nhân, nhà quản lý cấp cao, tướng lĩnh trong lực lượng vũ trang, công chức, viên chức, trí thức, văn nghệ sĩ, nhà giáo, người hoạt động chính trị, xã hội, chức sắc tôn giáo,… Tìm kiếm các nhà tài trợ bạc, vàng, kim cương và người hảo tâm, nhiệt huyết cống hiến trong cộng đồng và toàn thể bà con họ Lương, dâu rể họ Lương.
-Tổ chức lựa chọn và trao thưởng cho học sinh, sinh viên giỏi toàn quốc và quốc tế (giải Nhất, Nhì, Ba hoặc HCV, HCB, HCĐ); thủ khoa các trường đại học; học sinh, sinh viên tài năng có thành tích đặc biệt xuất sắc…Phát triển và duy trì bền vững để hoạt động này trở thành hoạt động thường niên, có quy mô rộng lớn trên phạm vi toàn quốc và tại các địa phương, dòng họ.
– Lựa chọn và trao học bổng cho 3-6 học sinh, sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; mỗi vùng chọn 1-2 ứng viên theo tiêu chí thống nhất từ Ban Khuyến học – Khuyến tài Hội đồng họ Lương Việt Nam. Chuẩn bị mọi điều kiện để thực hiện một cách phổ biến các hình thức khuyến học – khuyến tài khác vào năm 2027 và các năm tiếp theo./.
Lương Khắc Hiếu
Phó Chủ tịch HĐHL Việt Nam
